ઉદ્યોગપતિઓ માટે રેડ કાર્પેટ અને માલધારીઓ તથા સામાન્ય જનતા માટે ઉપેક્ષા


ભુજ - કચ્છઉદય : કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા તાજેતરમાં કચ્છ જિલ્લામાં નેશનલ હાઇવે, માર્ગોના પહોળાકરણ અને રેલવે લાઇનના વિસ્તારીકરણ માટે રૂ. ૭૦૦ કરોડથી વધુના જંગી પ્રોજેક્ટોને લીલી ઝંડી આપવામાં આવી છે. કંડલા અને મુન્દ્રા જેવા બે મોટા આંતરરાષ્ટ્રીય બંદરો તેમજ જિલ્લામાં સ્થપાયેલા વિગાહ બનેલા ઉદ્યોગોને માલસામાનની ઝડપી હેરફેર માટે અદ્યતન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મળી રહે તે માટે તંત્ર અને સરકાર દ્વારા રાતોરાત યોજનાઓ મંજૂર કરી દેવામાં આવે છે. ઔદ્યોગિક ગૃહો અને વ્યાપારી હિતો સચવાય તે માટે કરોડો રૂપિયાના પ્રોજેક્ટોના રસ્તાઓ કાગળ પરથી સીધા જ જમીન પર ઊતરી આવે છે. પરંતુ આ આંકડાકીય ચળકાટ પાછળ કચ્છની બહુમતી સામાન્ય જનતા અને ગ્રામીણ વિસ્તારોની વરવી વાસ્તવિકતા છુપાયેલી છે. મોટા ઉદ્યોગપતિઓ માટે લાલ જાજમ બિછાવતી સરકારને કચ્છના અંતરિયાળ ગામડાઓમાં તૂટેલા રસ્તાઓ, ખોરવાયેલી વીજળી અને પાણીના ધાંધિયા દેખાતા નથી. કચ્છના વિકાસના મોટા મોટા દાવાઓ વચ્ચે ગ્રામીણ પ્રજા આજે પણ પ્રાથમિક સુવિધાઓ મેળવવા માટે વલખાં મારી રહી છે અને સુવિધાઓના અભાવે સામાન્ય નાગરિકોનું જીવન સુકાઈ રહ્યું છે.
કચ્છના બન્ની, પછમ અને ખાવડા સહિતના અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં આવેલા નાના રસ્તાઓ અને પૂલો વર્ષોથી જર્જરીત હાલતમાં છે. ચોમાસા દરમિયાન ધોવાઈ ગયેલા ગામડાંના માર્ગોનું બિસ્માર તંત્ર અનેક રજૂઆતો છતાં સુધારવામાં આવતું નથી. જ્યારે બીજી તરફ ઉદ્યોગોના બંદરો સાથેના જોડાણ માટે આધુનિક ચાર અને છ માર્ગીય રસ્તાઓનું નિર્માણ તાબડતોબ પૂર્ણ કરી દેવાય છે. આ પરિસ્થિતિ સ્પષ્ટ દર્શાવે છે કે સરકારની તમામ યોજનાઓ અને કરોડો રૂપિયાની ગ્રાન્ટ માત્ર વ્યાપારી લાભો ખાતર જ વપરાઈ રહી છે. સામાન્ય માણસે પોતાની રોજીંદી અવરજવર માટે ખાડાટેકરા વાળા બિસ્માર રસ્તાઓ પર પોતાના વાહનો ભંગાર બનાવવા પડે છે અને તંત્ર એ દિશામાં આંખ આડા કાન કરી રહ્યું છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રસ્તાની આ માળખાકીય અવગણનાના કારણે આપાતકાલીન સમયે એમ્બ્યુલન્સ કે તબીબી સહાય પહોંચવામાં પણ ભારે વિલંબ થાય છે, જેનાથી ગ્રામજનોનો આક્રોશ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે.
આ વર્ષે કચ્છમાં વર્તાયેલી ઓછી વૃષ્ટિ અને અછત જેવી સ્થિતિમાં સરકારે જાણે માલધારીઓ અને પશુપાલકો પરથી સાવ મોઢું જ ફેરવી લીધું હોય તેવું વાતાવરણ સર્જાયું છે. જે કચ્છની ઓળખ પશુપાલન અને બન્નીના માલધારીઓથી છે, તે માલધારીઓ આજે પોતાના પશુઓ માટે ઘાસચારા અને પીવાના પાણીની તંગીથી ત્રાહીમામ પોકારી રહ્યા છે. પશુઓને બચાવવા માટે રઝળપાટ કરતા માલધારીઓને કોઈ ચોક્કસ રાહત છાવણી કે સરકારી સહાય સમયસર મળતી નથી. બીજી તરફ અબજો રૂપિયાનું રોકાણ લાવતા મોટી ફેક્ટરીઓ અને પ્લાન્ટોને અવિરત પાણી અને ચોવીસ કલાક વીજળીનો પુરવઠો આપવા માટે સ્પેશિયલ લાઈનો દોડાવી દેવાય છે. પશુપાલકોના ઢોરઢાંખર તરસ અને ભૂખથી તરફડી રહ્યા છે, પરંતુ ઉદ્યોગોના વોટર ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટો અને પાવર પ્લાન્ટો સતત ધમધમી રહ્યા છે. કચ્છના સીમાંત ખેડૂતો અને માલધારીઓ માટે આ આર્થિક અસમાનતા અને ઉપેક્ષા ભારે પીડાકારક સાબિત થઈ રહી છે.
કચ્છની સામાન્ય પ્રજા વીજળીના કાપ અને પાણીની અછત વચ્ચે ઝોલાં ખાઈ રહી છે ત્યારે ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રો રોશનીથી ઝળહળી રહ્યા છે. કરોડો રૂપિયાના રસ્તાઓ માત્ર ઉદ્યોગોના હેવી વાહનોની અવરજવર માટે બનાવવામાં આવી રહ્યા છે, જેનાથી સ્થાનિક પર્યાવરણ અને જમીનનું ધોવાણ થઈ રહ્યું છે પણ સ્થાનિકોને તેનો રૂપિયોય ફાયદો થતો નથી. રોજગારીના નામે પણ સ્થાનિક યુવાનોને નગણ્ય તકો આપીને માત્ર મોટા રોકાણકારોને ફાયદો કરાવવાની આ નીતિ સામે હવે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ભારે વિરોધનો સૂર ઊઠી રહ્યો છે. સરકાર વિઝન અને આંકડાકીય સમૃદ્ધિના જે ગુણગાન ગાઈ રહી છે તે માત્ર ચુસ્ત કોર્પોરેટ જગત પૂરતા સીમિત રહી ગયા છે અને સામાન્ય કચ્છી માણસ માટે પ્રાથમિક સમસ્યાઓ ફેરની ફેર જ ઊભી છે.

.........


સ્થાનિક યુવાધન રોજગારીથી વંચિત : પરપ્રાંતીય કોન્ટ્રાક્ટરોની બોલબાલા


કચ્છમાં મોટા પાયે સ્થપાયેલા ઉદ્યોગો કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકાર પાસેથી કરોડો રૂપિયાની સબસિડી, જમીન અને કરરાહતો સહિતના અનેકવિધ લાભો છૂટા હાથે મેળવી રહ્યા છે, પરંતુ સ્થાનિક યુવાનોને રોજગારી આપવાના મુદ્દે આ ઉદ્યોગો તદ્દન નિષ્ફળ નીવડ્યા છે. સ્થાનિકોને કંપનીઓમાં સામાન્ય રોજગાર આપીને સંતોષ માનવામાં આવે છે, જ્યારે મોટાભાગના કાયમી અને ટેકનિકલ હોદ્દાઓ પરથી સ્થાનિકોને વંચિત રાખવામાં આવ્યા છે. મોટાભાગની ઉદ્યોગિક કંપનીઓના મુખ્ય કાર્યાલયો અમદાવાદ, મુંબઈ કે દિલ્હી જેવા મહાનગરોમાં આવેલા હોવાથી લેબર અને મશીનરીના મોટા ભાગના કોન્ટ્રાક્ટ જિલ્લા બહારથી જ આપી દેવાય છે. આ પરપ્રાંતીય કોન્ટ્રાક્ટરો દેશના અન્ય રાજ્યોમાંથી સસ્તા શ્રમિકો અને કામદારોને અહીં લઈ આવે છે, જેના કારણે કચ્છનું ભણેલું-ગણેલું અને શિક્ષિત યુવાધન પોતાના જ આંગણે રોજગારી માટે ભટકવા મજબૂર બન્યું છે. સ્થાનિક સંસાધનો અને જમીનોનો વપરાશ ઉદ્યોગો કરે છે, પરંતુ સ્થાનિક યુવાનોના હાથ ખાલી રહેતા રોષની લાગણી વ્યાપી છે.

...........


જર્જરીત પૂલો અને તૂટેલા રસ્તાઓ ગ્રામીણ પ્રજા માટે આફત બન્યા

કચ્છના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં આવેલા વર્ષો જૂના પૂલો અને નાળાઓ અત્યંત ભયજનક સ્થિતિમાં પહોંચી ગયા છે. દર ચોમાસે માર્ગોનું ધોવાણ થાય છે પરંતુ તેના કાયમી સમારકામ માટે સરકારી તંત્ર પાસે બજેટ હોતું નથી. શાળાએ જતા બાળકો અને દર્દીઓને હોસ્પિટલ પહોંચાડવા માટે માર્ગોની આ વિષમતા જીવનું જોખમ ઊભું કરે છે. વહીવટી તંત્ર દ્વારા બંદરને જોડતા નેશનલ હાઇવેના કામો કલાકોના હિસાબે સુપરવાઇઝ કરવામાં આવે છે, જ્યારે ગામડાંના રસ્તાઓના નિર્માણમાં અપાતી હલકી ગુણવત્તા સામે ઉચ્ચ અધિકારીઓ આંખ આડા કાન કરીને બેઠા છે.

વીજળી અને પાણીની અસમાન વહેંચણીથી પ્રજામાં ઉગ્ર રોષ

કચ્છના અનેક ગામડાઓમાં કલાકો સુધી પાવર કટ અને અપૂરતા પાણીના ધાંધિયા દૈનિક બાબત બની ગઈ છે. પીવાના પાણી માટે ગ્રામીણ મહિલાઓને કિલોમીટરો સુધી રઝળપટ કરવી પડે છે. બીજી તરફ ઔદ્યોગિક એકમોને અનિવાર્ય સેવાની જેમ સીમલેસ સપ્લાય આપવામાં આવે છે. વીજ કંપનીઓ સામાન્ય ગ્રાહકો પાસે બિલ વસુલાતમાં કડક વલણ અપનાવે છે પણ ગ્રામીણ વિસ્તારની લો વોલ્ટેજ અને અવારનવાર ટ્રીપિંગની સમસ્યાઓ ઉકેલવામાં નિષ્ફળ નીવડી છે. પ્રજાના કરવેરાના નાણાંમાંથી બનતી માળખાકીય સુવિધાઓ માત્ર ઉદ્યોગપતિઓના ચરણોમાં ધરી દેવાતી હોવાનો આક્ષેપ લોકો કરી રહ્યા છે.

...........


અછતની થાપટ વચ્ચે પશુપાલકો અને માલધારીઓનું હિજરત તરફ પ્રયાણ

સરકારી ચોપડે ઉદ્યોગોના કરોડોના એમઓયુની વાહવાહ થઈ રહી છે ત્યારે કચ્છનો મૂળ આધાર ગણાતો માલધારી સમાજ અછતના કારણે ભારે આર્થિક સંકટમાં મુકાયો છે. પશુઓ માટે ઘાસચારાના ડેપો કે પાણીના અવેડાઓની કોઈ યોગ્ય વ્યવસ્થા ન હોવાથી માલધારીઓને પોતાના વતન છોડીને હિજરત કરવાની ફરજ પડી રહી છે. બંદરો અને ઉદ્યોગો માટે સરકારી જમીનો અને સંસાધનો છૂટા હાથે ફાળવવામાં આવે છે, પરંતુ પશુપાલકોના પશુધનને બચાવવા માટે રાહત દરના ઘાસચારાની ફાળવણીમાં પણ લાલફીતાશાહી અને ઢીલી નીતિ જોવા મળી રહી છે.

.......